فضایل مسجدالحرام

مسجد الحرام

اطلاعات اوليه
کاربری	قبله مسلمانان، عبادت و انجام برخی اعمال حج و عمره
معماری
بازسازی	دوره عباسیان، دوره آل سعود

فضایل مسجدالحرام مجموعه‌ای از ویژگی‌ها و فضیلت‌های دینی مسجدالحرام است که در قرآن و روایات به آنها اشاره شده است. از فضائل مسجدالحرام می‌توان به جایگاه ویژه آن در میان مساجد، قرار گرفتن کعبه در آن، ارتباط آن با مناسک حج و عمره و برخورداری از حرمت و امنیت ویژه اشاره کرد. در قرآن نیز احکام و محدودیت‌هایی درباره حضور مشرکان در مسجدالحرام و آبادانی آن بیان شده است.

مسجدالحرام در شهر مکه قرار دارد و حجرالاسود، مقام ابراهیم، مسعی و زمزم نیز از مکان‌ها و آثار مهم مرتبط با مسجدالحرام‌اند.

جایگاه ویژه و حرمت مسجدالحرام

نوشتار اصلی: مسجدالحرام

مسجدالحرام به سبب قرار گرفتن کعبه در آن، جایگاه ویژه‌ای در میان اماکن اسلامی دارد. کعبه قبله مسلمانان است و طواف به دور آن در مسجدالحرام انجام می‌شود. بخش‌هایی از مناسک حج و عمره نیز در این مسجد انجام می‌گیرد. مسجدالحرام در طول تاریخ در مرکز توجه و محور اقدامات عمرانی حکومت‌‌های اسلامی بوده است و شامل حجر الاسود، مقام ابراهیم، مسعی و زمزم است.

در قرآن، مسجدالحرام از مکان‌های دارای حرمت ویژه معرفی شده و بر اساس برخی آیات، مشرکان از نزدیک شدن به مسجدالحرام منع شده‌اند و مشارکت آنان در آبادانی مساجد نیز مورد نهی قرار گرفته است.

در منابع اسلامی، برای حضور در مسجدالحرام آداب و احکام ویژه‌ای بیان شده است. از جمله، رعایت طهارت و توجه به حرمت این مکان مورد تاکید قرار گرفته است.

مسجدالحرام قبل از توسعه ملک فهد.

امنیت و پناهندگی در مسجدالحرام

از ویژگی‌های مرتبط با مسجدالحرام، مفهوم امنیت و پناهندگی در حرم است. در قرآن، برای حرم مکه شرایط خاصی از نظر امنیت بیان شده و احکام خاصی برای حفظ آن مقرر شده است. برخی پژوهشگران با تکیه بر محتوای دعاهای توصیه شده هنگام ورود به مسجد الحرام، ورود به این مسجد را بهانه‌ای برای رسیدن به رحمت خداوند دانسته و وجود کعبه در مسجدالحرام را موجب فزونی قداست این مسجد در مقایسه با دیگر مسجدها می‌دانند.

بر اساس برخی آیات قرآن، اگر فردی که از ورود به مسجدالحرام منع شده است به آن پناه ببرد، تا زمانی که درصدد جنگ و تعرض نباشد، باید به پناهندگی او احترام گذاشته شود.

محل توحید و عبادت

برخی محققان با اشاره به پیشینه تاریخی مسجدالحرام و با استناد به آیاتی که تصدی و تولیت مسجدالحرام را به پرهیزکاران و کسانی که تنها از خدا می‌ترسند نسبت می‌دهد، معتقدند افرادی که با شرک و مشرکان پیوند داشته‌اند، نمی‌توانند عهده‌دار مدیریت آن باشند.

با توجه به نقش محوری مسجد الحرام در مبارزه با شرک، سِر استحباب ورود از باب بنی شیبه نیز روشن می‌شود زیرا آنگاه که بت هبل به دست علی (ع) از کعبه پایین آورده و شکسته شد؛ به دستور پیامبر (ص) در آن مکان دفن گردید تا حاجیان به هنگام ورود به وادی توحید نخست شرک را در زیر پای خود لگد مال کنند.

بر اساس روایات، عبادت در مسجدالحرام فضیلت بیشتری دارند. به همین جهت، مسافر می‌تواند در این مکان نماز را تمام بخواند تا به‌سبب رکعات بیشتر، ثواب افزون‌تری دریافت کند.

مقاله‌های مرتبط

• حرم مکی
• آداب الحرمین
• زیارت‌نامه‌های مکه
• دعاهای مکه
• اقامت در مکه
• جارالله

منابع

• تاریخ مکه: از آغاز تا پایان دولت شرفای مکه (1344ق): احمد سباعی، مترجم رسول جعفریان، تهران، مشعر، 1385ش.
• جامع احادیث الشیعه: اسماعیل معزی ملایری، قم، المطبعة العلمیه، ۱۳۹۹ق.
• الجامع للشرایع: یحیی بن سعید الحلی (م.۶۹۰ق.)، به کوشش گروهی از فضلاء، قم، سید الشهداء، ۱۴۰۵ق.
• الحج و العمرة فی الکتاب و السنه: ری شهری، قم، دار الحدیث، ۱۳۷۶ش.
• درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج، کمیته اسرار و معارف معاونت امور روحانیون حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، تهران، مشعر، 1389ش.
• الکافی: الکلینی (م.۳۲۹ق.)، به کوشش غفاری، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۵ش.