اوس بن ثابت خزرجی

از ویکی حج
پرش به: ناوبری، جستجو
اوس بن ثابت خزرجی
مشخصات فردی
نام کامل اوس بن ثابت بن مُنذر
کنیه ابوشدّاد
محل زندگی مدینه
مهاجر/انصار انصار
نسب/قبیله تیره بنی‌نجار از قبیله خزرج
خویشان
سرشناس
حسان بن ثابت
درگذشت/شهادت از شهدای بدر
مشخصات دینی
زمان اسلام آوردن 13 بعثت
حضور در جنگ‌ها نبرد بدر
دلیل شهرت از شهدای بدر

اوس بن ثابت خزرجی صحابی پیامبر(ص) و از شهیدان بدر می‌باشد، وی برادر حسان بن ثابت، از شاعران دوران پیامبر(ص) است وی در بیعت عقبه دوم (13 بعثت) حضور داشته و جزء انصار می‌باشد و مهاجرانی که از مکه به مدینه آمدند را میزبانی کرده است و عثمان بن عفان در خانه وی ساکن شد.

نام و نسب[ویرایش]

ابوشدّاد[۱]اوس بن ثابت بن مُنذر، [۲] برادر حسان بن ثابت، از شاعران دوران پیامبر(ص)[۳]و از خاندان بنی‌عمرو بن مالک، از تیره بنی‌نجارِ قبیله خزرج از انصار است.[۴]مادرش سُخطی دختر حارثة بن لوذان بن عبدود بود.[۵]او از کسانی است که در بیعت عقبه دوم (13 بعثت) حضور داشت.[۶]در پی هجرت مسلمانان به مدینه که انصار مهاجران را در خانه‌های خود جای می‌دادند، اوس میزبان عثمان بن عفّان شد[۷]و پیامبر(ص) در عقد مؤاخات، آن دو را با هم برادر کرد.[۸]

گزارش تاریخ‌نگاران[ویرایش]

بیشتر تاریخ‌نگاران او را از حاضران در غزوه بدر دانسته و به شهادتش در این نبرد تصریح کرده‌اند.[۹]برادرش حسّان بن ثابت شاعر مشهور عرب نیز در قصیده‌ای او را از شهیدان این نبرد دانسته است.[۱۰]برخی وی را از شهیدان نبرد احد می‌دانند.[۱۱]سخنی غیر مشهور وی را در زمره کسانی قرار داده که در همه جنگ‌ها دوشادوش رسول خدا(ص) حضور داشته و درگذشت او را در دوران خلافت عثمان دانسته است.[۱۲]

همسر اوس[ویرایش]

برخی مفسران در شان نزول آیه 7 نساء: ( لِلرِّجَالِ نَصِیبٌ مِمَّا تَرَکَ الوَالِدَانِ و الاقرَبُونَ وَلِلنِّسَاءِ نَصِیبٌ مِمَّا تَرَکَ الوَالِدَانِ و الاقرَبُونَ مِمَّا قَلَّ مِنهُ اَو کَثُرَ نَصِیبًا مَفرُوضًا) آورده‌اند که اوس از همسرش اُم‌ کُجَّه/‌ام حجه سه دختر برجای گذاشت. پسر عموهای او سُوَیْد و عَرْفَجَه یا قَتادَه و عُرْفَطَه[۱۳]طبق رسم جاهلی که وارثان میّت را در صورت خردسال بودن فرزندان، خواه دختر و خواه پسر، ‌از ارث محروم می‌کردند، همه اموال برجای مانده از اوس را برای خود برداشتند. چون‌ ام کُجّه به شکایت نزد رسول خدا(ص) در مسجد فضیخ آمد و مساله را شرح داد، پیامبر پسرعموهای اوس را نزد خود فراخواند.‌ اندکی بعد، آن آیه نازل شد و ارث زوجه مقرر گشت. پیامبر به پسرعموها فرمود که مال اوس را تقسیم نکنند تا آن‌که آیه: ( یُوصِیکُمُ اللهُ فِی اَوْلادِکُم... ) (سوره نساء، آیه11-14) نازل شد و حکم سهم ارث هریک از فرزندان و والدین میت را مشخص کرد.[۱۴]این ‌گزارش از شهادت اوس در سال‌های نخستین هجرت حکایت دارد.

پانویس[ویرایش]

  1. انساب الاشراف، ج1، ص243؛ الاستیعاب، ج1، ص117؛ اسد الغابه، ج1، ص59.
  2. الاستیعاب، ج1، ص117؛ اسد الغابه، ج1، ص165.
  3. انساب الاشراف، ج1، ص243؛ جمهرة انساب العرب، ص347.
  4. السیرة النبویه، ج2، ص313؛ السیرة النبویه، ج3، ص637؛ اسد الغابه، ج1، ص165-166.
  5. الطبقات، ج3، ص382؛ الاصابه، ج1، ص292.
  6. الطبقات، ج3، ص382؛ الانساب، ج‏12، ص366؛ البدایة و النهایه، ج‏3، ص166.
  7. الطبقات، ج‏3، ص41؛ انساب الاشراف، ج‏5، ص482؛ البدایة و النهایه، ج‏3، ص174.
  8. انساب الاشراف، ج1، ص271؛ عیون الاثر، ج1، ص232؛ تاریخ ابن خلدون، ج2، ص423.
  9. تاریخ دمشق، ج2، ص406؛ سیر اعلام النبلاء، ج2، ص464.
  10. الاصابه، ج1، ص292.
  11. تاریخ خلیفه، ص41؛ وفاء الوفاء، ج3، ص113.
  12. الطبقات، ج3، ص382؛ الانساب، ج‏12، ص366.
  13. زاد المسیر، ج1، ص374.
  14. تفسیر ثعلبی، ج3، ص260-261؛ زاد المسیر، ج1، ص374؛ تفسیر قرطبی، ج5، ص45-46.


منابع[ویرایش]

Links.pngمنبع اصلی مقاله: دانشنامه حج و حرمین شریفین مدخل اوس بن ثابت خزرجی.
  • الاستیعاب: ابن عبدالبر (م. 463ق.) ، به کوشش علی معوض و عادل عبدالموجود، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1415ق.
  • اسد الغابه: ابن اثیر (م. 630ق.) ، بیروت، دار الفکر، 1409ق.
  • الاصابه: ابن حجر العسقلانی (م. 852ق.) ، به کوشش علی معوض و عادل عبدالموجود، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1415ق.
  • انساب الاشراف: البلاذری (م. 279ق.) ، به کوشش زکار و زرکلی، بیروت، دار الفکر، 1417ق.
  • الانساب: عبدالکریم السمعانی (م. 562ق.) ، به کوشش عبدالرحمن، حیدرآباد، دائرة المعارف العثمانیه، 1382ق.
  • البدایة و النهایه: ابن کثیر (م. 774ق.) ، بیروت، مکتبة المعارف.
  • تاریخ ابن خلدون: ابن خلدون (م. 808ق.) ، به کوشش شحاده، بیروت، دار الفکر، 1408ق.
  • تاریخ خلیفه: خلیفة بن خیاط (م. 240ق.) ، به کوشش زکار، بیروت، دار الفکر، 1414ق.
  • تاریخ مدینة دمشق: ابن عساکر (م. 571ق.) ، به کوشش علی شیری، بیروت، دار الفکر، 1415ق.
  • تفسیر ثعلبی (الکشف و البیان): الثعلبی (م. 427ق.) ، به کوشش ابن عاشور، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1422ق.
  • تفسیر قرطبی (الجامع لاحکام القرآن): القرطبی (م. 671ق.) ، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1405ق.
  • جمهرة انساب العرب: ابن حزم (م. 456ق.) ، به کوشش گروهی از علما، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1418ق.
  • زاد المسیر: ابن الجوزی (م. 597ق.) ، به کوشش عبدالرزاق، بیروت، دار الکتاب العربی، 1422ق.
  • سیر اعلام النبلاء: الذهبی (م. 748ق.) ، به کوشش گروهی از محققان، بیروت، الرساله، 1413ق.
  • السیرة النبویه: ابن کثیر (م. 774ق.) ، به کوشش مصطفی عبدالواحد، بیروت، دار المعرفه، 1396ق.
  • الطبقات الکبری: ابن سعد (م. 230ق.) ، به کوشش محمد عبدالقادر، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1418ق.
  • عیون الاثر: ابن سید الناس (م. 734ق.) ، بیروت، دار القلم، 1414ق.
  • وفاء الوفاء: السمهودی (م. 911ق.) ، بیروت، دار الکتب العلمیه، 2006م.