فضایل مسجدالحرام: تفاوت میان نسخهها
جز Heidar صفحهٔ اسرار مسجدالحرام را به فضایل مسجدالحرام منتقل کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۲۰: | خط ۲۰: | ||
| بازسازی = دوره [[عباسیان]]، دوره [[آل سعود]] | | بازسازی = دوره [[عباسیان]]، دوره [[آل سعود]] | ||
| وبگاه = | | وبگاه = | ||
}}''' | }}'''فضایل مسجدالحرام''' مجموعهای از ویژگیها و فضیلتهای دینی [[مسجدالحرام]] است که در [[قرآن]] و روایات به آنها اشاره شده است. مسجدالحرام در شهر [[مکه]] قرار دارد و [[کعبه]]، قبله مسلمانان، در آن واقع شده است. [[طواف]] از اعمال [[حج]] و [[عمره]] است که در این مسجد و پیرامون کعبه انجام میشود. [[حجرالاسود]]، [[مقام ابراهیم]]، [[مسعی]] و [[زمزم]] نیز از مکانها و آثار مهم مرتبط با مسجدالحراماند. | ||
از فضائل مسجدالحرام میتوان به جایگاه ویژه آن در میان مساجد، قرار گرفتن کعبه در آن، ارتباط آن با [[مناسک حج]] و [[اعمال عمره تمتع|عمره]] و برخورداری از حرمت و امنیت ویژه اشاره کرد. در قرآن نیز احکام و محدودیتهایی درباره حضور مشرکان در مسجدالحرام و آبادانی آن بیان شده است.[[پرونده:مسجد_الحرام_۳.jpeg|بندانگشتی|تصویری از آخرین توسعههای مسجد الحرام در دوره [[آل سعود]].]] | |||
== مسجدالحرام == | == جایگاه ویژه و حرمت مسجدالحرام == | ||
{{اصلی|مسجدالحرام}}مسجدالحرام به سبب قرار گرفتن [[کعبه]] در آن، جایگاه ویژهای در میان اماکن اسلامی دارد. کعبه قبله مسلمانان است و طواف به دور آن در مسجدالحرام انجام میشود. بخشهایی از [[مناسک حج]] و [[اعمال عمره تمتع|عمره]] نیز در این مسجد انجام میگیرد. مسجد الحرام در طول تاریخ از جایگاه ویژهای نزد حکومتهای اسلامی برخوردار بوده<ref>تاريخ مكه، احمد السباعى، ص ١۵٩ .</ref> و شامل [[حجر الاسود]]، [[مقام ابراهیم]]، [[مسعی]] و [[زمزم]] است.<ref>الكعبة المعظمة و الحَرَمان الشريفان، ص ١٠۴ .</ref> | |||
{{اصلی|مسجدالحرام}} | |||
در قرآن، [[مسجدالحرام]] از مکانهای دارای حرمت ویژه معرفی شده است. بر اساس برخی آیات، مشرکان از نزدیک شدن به مسجدالحرام منع شدهاند<ref name=":0">سوره توبه ، آیه 28 .</ref> و مشارکت آنان در آبادانی مساجد نیز مورد نهی قرار گرفته است.<ref name=":1">سوره توبه ، آیه 17 .</ref> این احکام در برخی منابع، در ارتباط با جایگاه خاص مسجدالحرام بررسی شدهاند.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 162 .</ref> | |||
در منابع اسلامی، برای حضور در مسجدالحرام [[آداب الحرمین|آداب و احکام]] ویژهای بیان شده است. از جمله، رعایت طهارت و توجه به حرمت این مکان مورد تاکید قرار گرفته است.<ref>جامع احادیث الشیعه، ج11، ص272-276.</ref><ref>الکافی، ج۴، ص۳۶۶؛ الجامع للشرایع، ص۲۳۰؛ جامع احادیث الشیعه، ج۱۰، ص۱۷۳.</ref>[[پرونده:مسجد-الحرام-قبل-از-توسعه-ملک-فهد.jpg|بندانگشتی|مسجدالحرام قبل از توسعه ملک فهد.<ref>«[https://twitter.com/makkahhistory11/status/1299967917459558402/photo/1 صورتان فريدتان للحرم المكی]»، صفحه مکة التاریخ و الصورة در توییتر.</ref>]] | |||
بر | == امنیت و پناهندگی در مسجدالحرام == | ||
از ویژگیهای مرتبط با مسجدالحرام، مفهوم امنیت و پناهندگی در حرم است. در قرآن، برای حرم مکه جایگاه ویژهای از نظر امنیت بیان شده و احکام خاصی برای حفظ آن مقرر شده است. برخی پژوهشگران با تکیه بر محتوای دعاهای توصیه شده هنگام ورود به مسجد الحرام<ref>کافی، ج ۴، ص ۴۰۱، ح ۱.</ref>، ورود به این مسجد را بهانهای برای رسیدن به رحمت خداوند دانسته و وجود کعبه در مسجدالحرام را موجب فزونی قداست این مسجد در مقایسه با دیگر مسجدها میدانند.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 161 .</ref> | |||
بر اساس برخی آیات قرآن، اگر فردی که از ورود به مسجدالحرام منع شده است به آن پناه ببرد، تا زمانی که درصدد جنگ و تعرض نباشد، باید به پناهندگی او احترام گذاشته شود.<ref>سوره بقره ، آیه 191 .</ref> | |||
با توجه به جایگاه ویژه مسجد الحرام در مبارزه با شرک، سِر استحباب ورود از [[باب بنیشیبه|باب بنی شیبه]] نیز روشن میشود زیرا آنگاه که [[بتپرستی در حجاز|بت هبل]] به دست [[امام علی (ع)|علی (ع)]] از [[کعبه]] پایین آورده و شکسته شد؛ به دستور [[پیامبر (ص)]] در آن مکان دفن گردید تا حاجیان به هنگام ورود به وادی توحید نخست شرک را در زیر پای خود لگد مال کنند.<ref>الحج و العمره، ص48، ح 109 .</ref> | در روایتی از [[امام رضا(ع)]] نیز مسجدالحرام با مفهوم «کلمه توحید» مرتبط دانسته شده است.{{یادداشت|محتوای روایت، افراد معترف به توحید خداوند را داخل در امنیت الهی میداند. امام رضا (ع) در حدیث معروف سلسلة الذهب، از خداوند متعال نقل میفرماید: «كلمة لا اله الا الله حصني فمن دخل حصني آمن من عذابي».}} بر اساس این روایت، برای مسجدالحرام ویژگیهایی مرتبط با امنیت و رحمت الهی بیان شده است.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 163 .</ref>[[پرونده:نقاشی_مسجد_الحرام.jpeg|بندانگشتی|نقاشی از مسجد الحرام قدیم، که در معماری [[مسجد النبی]] در [[مدینه]] بهکار رفته است.]] | ||
== محل توحید و عبادت == | |||
برخی محققان با اشاره به پیشینه تاریخی [[مسجدالحرام]]، آن را فراتر از محل عبادت و مرکز مشترک میان تمام انبیا در شعار توحید و مبارزه با شرک دانستهاند. آنان با استناد به آیاتی که تصدی و تولیت مسجدالحرام را به پرهیزکاران<ref>سوره انفال ، آیه 34 .</ref> و کسانی که تنها از خدا میترسند<ref>سوره توبه ، آیه 17 و 18 .</ref> نسبت میدهد، معتقدند افرادی که با شرک و مشرکان پیوند داشتهاند، نمیتوانند عهدهدار مدیریت آن باشند.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 163 .</ref> | |||
با توجه به جایگاه ویژه مسجد الحرام در مبارزه با شرک، سِر استحباب ورود از [[باب بنیشیبه|باب بنی شیبه]]<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۲، ص۲۳۸؛ جامع احادیث الشیعه، ج۱۰، ص۴۲۲؛ احیاء علوم الدین، ج۳، ص۶۶.</ref> نیز روشن میشود زیرا آنگاه که [[بتپرستی در حجاز|بت هبل]] به دست [[امام علی (ع)|علی (ع)]] از [[کعبه]] پایین آورده و شکسته شد؛ به دستور [[پیامبر (ص)]] در آن مکان دفن گردید تا حاجیان به هنگام ورود به وادی توحید نخست شرک را در زیر پای خود لگد مال کنند.<ref>الحج و العمره، ص48، ح 109 .</ref> | |||
== مقالههای مرتبط == | == مقالههای مرتبط == | ||
| خط ۵۹: | خط ۵۹: | ||
{{منابع}} | {{منابع}} | ||
* '''تاریخ مکه: از آغاز تا پایان دولت شرفای مکه (1344ق)''': احمد سباعی، مترجم رسول جعفریان، تهران، مشعر، 1385ش. | * '''تاریخ مکه: از آغاز تا پایان دولت شرفای مکه (1344ق)''': احمد سباعی، مترجم رسول جعفریان، تهران، مشعر، 1385ش. | ||
* '''الحج و العمرة فی الکتاب و السنه''': ری شهری، قم، دار الحدیث، ۱۳۷۶ش | * '''جامع احادیث الشیعه''': اسماعیل معزی ملایری، قم، المطبعة العلمیه، ۱۳۹۹ق. | ||
* '''الجامع للشرایع''': یحیی بن سعید الحلی (م.۶۹۰ق.)، به کوشش گروهی از فضلاء، قم، سید الشهداء، ۱۴۰۵ق. | |||
* '''الحج و العمرة فی الکتاب و السنه''': ری شهری، قم، دار الحدیث، ۱۳۷۶ش. | |||
*'''درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج'''، کمیته اسرار و معارف معاونت امور روحانیون حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، تهران، مشعر، 1389ش. | *'''درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج'''، کمیته اسرار و معارف معاونت امور روحانیون حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، تهران، مشعر، 1389ش. | ||
* '''الکافی''': الکلینی (م.۳۲۹ق.)، به کوشش غفاری، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۵ش | * '''الکافی''': الکلینی (م.۳۲۹ق.)، به کوشش غفاری، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۵ش.{{پایان}}{{حج و عمره}} | ||
{{پایان}}{{حج و عمره}} | |||
[[رده:اسرار حج]] | [[رده:اسرار حج]] | ||
[[رده:مکه]] | [[رده:مکه]] | ||
[[رده:مسجدالحرام]] | [[رده:مسجدالحرام]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۴۳
 | |
| اطلاعات اوليه | |
|---|---|
| کاربری | قبله مسلمانان، عبادت و انجام برخی اعمال حج و عمره |
| معماری | |
| بازسازی | دوره عباسیان، دوره آل سعود |
فضایل مسجدالحرام مجموعهای از ویژگیها و فضیلتهای دینی مسجدالحرام است که در قرآن و روایات به آنها اشاره شده است. مسجدالحرام در شهر مکه قرار دارد و کعبه، قبله مسلمانان، در آن واقع شده است. طواف از اعمال حج و عمره است که در این مسجد و پیرامون کعبه انجام میشود. حجرالاسود، مقام ابراهیم، مسعی و زمزم نیز از مکانها و آثار مهم مرتبط با مسجدالحراماند. از فضائل مسجدالحرام میتوان به جایگاه ویژه آن در میان مساجد، قرار گرفتن کعبه در آن، ارتباط آن با مناسک حج و عمره و برخورداری از حرمت و امنیت ویژه اشاره کرد. در قرآن نیز احکام و محدودیتهایی درباره حضور مشرکان در مسجدالحرام و آبادانی آن بیان شده است.
جایگاه ویژه و حرمت مسجدالحرام[ویرایش | ویرایش مبدأ]
مسجدالحرام به سبب قرار گرفتن کعبه در آن، جایگاه ویژهای در میان اماکن اسلامی دارد. کعبه قبله مسلمانان است و طواف به دور آن در مسجدالحرام انجام میشود. بخشهایی از مناسک حج و عمره نیز در این مسجد انجام میگیرد. مسجد الحرام در طول تاریخ از جایگاه ویژهای نزد حکومتهای اسلامی برخوردار بوده[۱] و شامل حجر الاسود، مقام ابراهیم، مسعی و زمزم است.[۲]
در قرآن، مسجدالحرام از مکانهای دارای حرمت ویژه معرفی شده است. بر اساس برخی آیات، مشرکان از نزدیک شدن به مسجدالحرام منع شدهاند[۳] و مشارکت آنان در آبادانی مساجد نیز مورد نهی قرار گرفته است.[۴] این احکام در برخی منابع، در ارتباط با جایگاه خاص مسجدالحرام بررسی شدهاند.[۵]
در منابع اسلامی، برای حضور در مسجدالحرام آداب و احکام ویژهای بیان شده است. از جمله، رعایت طهارت و توجه به حرمت این مکان مورد تاکید قرار گرفته است.[۶][۷]
امنیت و پناهندگی در مسجدالحرام[ویرایش | ویرایش مبدأ]
از ویژگیهای مرتبط با مسجدالحرام، مفهوم امنیت و پناهندگی در حرم است. در قرآن، برای حرم مکه جایگاه ویژهای از نظر امنیت بیان شده و احکام خاصی برای حفظ آن مقرر شده است. برخی پژوهشگران با تکیه بر محتوای دعاهای توصیه شده هنگام ورود به مسجد الحرام[۹]، ورود به این مسجد را بهانهای برای رسیدن به رحمت خداوند دانسته و وجود کعبه در مسجدالحرام را موجب فزونی قداست این مسجد در مقایسه با دیگر مسجدها میدانند.[۱۰]
بر اساس برخی آیات قرآن، اگر فردی که از ورود به مسجدالحرام منع شده است به آن پناه ببرد، تا زمانی که درصدد جنگ و تعرض نباشد، باید به پناهندگی او احترام گذاشته شود.[۱۱]
در روایتی از امام رضا(ع) نیز مسجدالحرام با مفهوم «کلمه توحید» مرتبط دانسته شده است.[یادداشت ۱] بر اساس این روایت، برای مسجدالحرام ویژگیهایی مرتبط با امنیت و رحمت الهی بیان شده است.[۱۲]
محل توحید و عبادت[ویرایش | ویرایش مبدأ]
برخی محققان با اشاره به پیشینه تاریخی مسجدالحرام، آن را فراتر از محل عبادت و مرکز مشترک میان تمام انبیا در شعار توحید و مبارزه با شرک دانستهاند. آنان با استناد به آیاتی که تصدی و تولیت مسجدالحرام را به پرهیزکاران[۱۳] و کسانی که تنها از خدا میترسند[۱۴] نسبت میدهد، معتقدند افرادی که با شرک و مشرکان پیوند داشتهاند، نمیتوانند عهدهدار مدیریت آن باشند.[۱۵]
با توجه به جایگاه ویژه مسجد الحرام در مبارزه با شرک، سِر استحباب ورود از باب بنی شیبه[۱۶] نیز روشن میشود زیرا آنگاه که بت هبل به دست علی (ع) از کعبه پایین آورده و شکسته شد؛ به دستور پیامبر (ص) در آن مکان دفن گردید تا حاجیان به هنگام ورود به وادی توحید نخست شرک را در زیر پای خود لگد مال کنند.[۱۷]
مقالههای مرتبط[ویرایش | ویرایش مبدأ]
پانویس[ویرایش | ویرایش مبدأ]
- ↑ تاريخ مكه، احمد السباعى، ص ١۵٩ .
- ↑ الكعبة المعظمة و الحَرَمان الشريفان، ص ١٠۴ .
- ↑ سوره توبه ، آیه 28 .
- ↑ سوره توبه ، آیه 17 .
- ↑ درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 162 .
- ↑ جامع احادیث الشیعه، ج11، ص272-276.
- ↑ الکافی، ج۴، ص۳۶۶؛ الجامع للشرایع، ص۲۳۰؛ جامع احادیث الشیعه، ج۱۰، ص۱۷۳.
- ↑ «صورتان فريدتان للحرم المكی»، صفحه مکة التاریخ و الصورة در توییتر.
- ↑ کافی، ج ۴، ص ۴۰۱، ح ۱.
- ↑ درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 161 .
- ↑ سوره بقره ، آیه 191 .
- ↑ درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 163 .
- ↑ سوره انفال ، آیه 34 .
- ↑ سوره توبه ، آیه 17 و 18 .
- ↑ درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 163 .
- ↑ من لا یحضره الفقیه، ج۲، ص۲۳۸؛ جامع احادیث الشیعه، ج۱۰، ص۴۲۲؛ احیاء علوم الدین، ج۳، ص۶۶.
- ↑ الحج و العمره، ص48، ح 109 .
- ↑ محتوای روایت، افراد معترف به توحید خداوند را داخل در امنیت الهی میداند. امام رضا (ع) در حدیث معروف سلسلة الذهب، از خداوند متعال نقل میفرماید: «كلمة لا اله الا الله حصني فمن دخل حصني آمن من عذابي».
منابع[ویرایش | ویرایش مبدأ]
- تاریخ مکه: از آغاز تا پایان دولت شرفای مکه (1344ق): احمد سباعی، مترجم رسول جعفریان، تهران، مشعر، 1385ش.
- جامع احادیث الشیعه: اسماعیل معزی ملایری، قم، المطبعة العلمیه، ۱۳۹۹ق.
- الجامع للشرایع: یحیی بن سعید الحلی (م.۶۹۰ق.)، به کوشش گروهی از فضلاء، قم، سید الشهداء، ۱۴۰۵ق.
- الحج و العمرة فی الکتاب و السنه: ری شهری، قم، دار الحدیث، ۱۳۷۶ش.
- درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج، کمیته اسرار و معارف معاونت امور روحانیون حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، تهران، مشعر، 1389ش.
- الکافی: الکلینی (م.۳۲۹ق.)، به کوشش غفاری، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۵ش.