فضایل مسجدالحرام: تفاوت میان نسخهها
جز Heidar صفحهٔ اسرار مسجدالحرام را به فضایل مسجدالحرام منتقل کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲۰: | خط ۲۰: | ||
| بازسازی = دوره [[عباسیان]]، دوره [[آل سعود]] | | بازسازی = دوره [[عباسیان]]، دوره [[آل سعود]] | ||
| وبگاه = | | وبگاه = | ||
}}''' | }}'''فضایل مسجدالحرام''' مجموعهای از ویژگیها و فضیلتهای دینی [[مسجدالحرام]] است که در [[قرآن]] و روایات به آنها اشاره شده است. مسجدالحرام در شهر [[مکه]] قرار دارد و [[کعبه]]، قبله مسلمانان، در آن واقع شده است. [[طواف]] از اعمال [[حج]] و [[عمره]] است که در این مسجد و پیرامون کعبه انجام میشود. [[حجرالاسود]]، [[مقام ابراهیم]]، [[مسعی]] و [[زمزم]] نیز از مکانها و آثار مهم مرتبط با مسجدالحراماند. | ||
از فضائل مسجدالحرام میتوان به جایگاه ویژه آن در میان مساجد، قرار گرفتن کعبه در آن، ارتباط آن با [[مناسک حج]] و [[اعمال عمره تمتع|عمره]] و برخورداری از حرمت و امنیت ویژه اشاره کرد. در قرآن نیز احکام و محدودیتهایی درباره حضور مشرکان در مسجدالحرام و آبادانی آن بیان شده است.[[پرونده:مسجد_الحرام_۳.jpeg|بندانگشتی|تصویری از آخرین توسعههای مسجد الحرام در دوره [[آل سعود]].]] | |||
== مسجدالحرام == | == جایگاه ویژه و حرمت مسجدالحرام == | ||
{{اصلی|مسجدالحرام}}مسجدالحرام به سبب قرار گرفتن [[کعبه]] در آن، جایگاه ویژهای در میان اماکن اسلامی دارد. کعبه قبله مسلمانان است و طواف به دور آن در مسجدالحرام انجام میشود. بخشهایی از [[مناسک حج]] و [[اعمال عمره تمتع|عمره]] نیز در این مسجد انجام میگیرد. مسجد الحرام در طول تاریخ از جایگاه ویژهای نزد حکومتهای اسلامی برخوردار بوده<ref>تاريخ مكه، احمد السباعى، ص ١۵٩ .</ref> و شامل [[حجر الاسود]]، [[مقام ابراهیم]]، [[مسعی]] و [[زمزم]] است.<ref>الكعبة المعظمة و الحَرَمان الشريفان، ص ١٠۴ .</ref> | |||
{{اصلی|مسجدالحرام}} | |||
در قرآن، مسجدالحرام از مکانهای دارای حرمت ویژه معرفی شده است. بر اساس برخی آیات، مشرکان از نزدیک شدن به مسجدالحرام منع شدهاند<ref name=":0" /> و مشارکت آنان در آبادانی مساجد نیز مورد نهی قرار گرفته است.<ref name=":1" /> این احکام در برخی منابع، در ارتباط با جایگاه خاص مسجدالحرام بررسی شدهاند. | |||
در منابع اسلامی، برای حضور در مسجدالحرام آداب و احکام ویژهای بیان شده است. از جمله، رعایت طهارت و توجه به حرمت این مکان مورد تأکید قرار گرفته است.[۵][[پرونده:مسجد-الحرام-قبل-از-توسعه-ملک-فهد.jpg|بندانگشتی|مسجدالحرام قبل از توسعه ملک فهد.<ref>«[https://twitter.com/makkahhistory11/status/1299967917459558402/photo/1 صورتان فريدتان للحرم المكی]»، صفحه مکة التاریخ و الصورة در توییتر.</ref>]] | |||
== امنیت و پناهندگی در مسجدالحرام == | |||
از ویژگیهای مرتبط با مسجدالحرام، مفهوم امنیت و پناهندگی در حرم است. در قرآن، برای حرم مکه جایگاه ویژهای از نظر امنیت بیان شده و احکام خاصی برای حفظ آن مقرر شده است. | |||
بر اساس برخی آیات قرآن، اگر فردی که از ورود به مسجدالحرام منع شده است به آن پناه ببرد، تا زمانی که درصدد جنگ و تعرض نباشد، باید به پناهندگی او احترام گذاشته شود.[۸] | |||
در روایتی از [[امام رضا(ع)]] نیز مسجدالحرام با مفهوم «کلمه توحید» مرتبط دانسته شده است.[۹] بر اساس این روایت، برای مسجدالحرام ویژگیهایی مرتبط با امنیت و رحمت الهی بیان شده است. | |||
== ارتباط با توحید و عبادت == | |||
مسجدالحرام یکی از مهمترین مکانهای عبادت در اسلام است و بخش مهمی از اعمال حج و عمره در آن انجام میشود. قرار گرفتن کعبه در این مسجد و ارتباط آن با قبله مسلمانان، از ویژگیهای مهم آن به شمار میرود.[[پرونده:نقاشی_مسجد_الحرام.jpeg|بندانگشتی|نقاشی از مسجد الحرام قدیم، که در معماری [[مسجد النبی]] در [[مدینه]] بهکار رفته است.]]در منابع اسلامی، مسجدالحرام با دعوت پیامبران به توحید و مقابله با بتپرستی نیز مرتبط دانسته شده است. قرآن درباره تطهیر خانه خدا و اختصاص آن به عبادت خداوند مطالبی بیان کرده است. همچنین در برخی آیات، ایمان و تقوا با شایستگی برای آبادانی و تولیت مسجدالحرام مرتبط شده است.[۱۱][۱۲] | |||
برخی پژوهشگران با توجه به این آیات، مسجدالحرام را در تاریخ ادیان ابراهیمی دارای جایگاهی مرتبط با دعوت به توحید دانستهاند.[۱۳] | |||
=== ارتباط با از میان رفتن بتپرستی === | |||
مسجدالحرام در تاریخ اسلام با رویدادهای مرتبط با از میان رفتن مظاهر بتپرستی نیز ارتباط دارد. در جریان فتح مکه، [[بتپرستی در حجاز|بت هبل]] از کعبه برداشته شد و بر اساس برخی منابع، در محل [[باب بنیشیبه]] دفن شد.[۱۴] در برخی منابع، ورود از این محل با این رویداد مرتبط دانسته شده است. | |||
این رویدادها بخشی از تاریخ مسجدالحرام و تحولات مرتبط با آن در دوره ظهور اسلام به شمار میروند. | |||
== طهارت باطنی مسجد الحرام == | == طهارت باطنی مسجد الحرام == | ||
با توجه به آیات صریح قرآن که مشرکان و کفار را از نزدیک شدن به مسجد الحرام<ref>سوره توبه ، آیه 28 .</ref> و مشارکت در آبادسازی مسجدها منع کرده<ref>سوره توبه ، آیه 17 .</ref>، برخی مسجدالحرام را وادی پاکان و طاهران دانسته که برای ورود به آن طهارت ظاهری و باطنی نیاز است؛ زیرا در محیطی که نور توحید تابش دارد و موحدان در آن اجتماع میکنند، نباید تاریکی و ظلمت شرک و کفر جایی داشته باشد.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 162 .</ref> | با توجه به آیات صریح قرآن که مشرکان و کفار را از نزدیک شدن به مسجد الحرام<ref name=":0">سوره توبه ، آیه 28 .</ref> و مشارکت در آبادسازی مسجدها منع کرده<ref name=":1">سوره توبه ، آیه 17 .</ref>، برخی مسجدالحرام را وادی پاکان و طاهران دانسته که برای ورود به آن طهارت ظاهری و باطنی نیاز است؛ زیرا در محیطی که نور توحید تابش دارد و موحدان در آن اجتماع میکنند، نباید تاریکی و ظلمت شرک و کفر جایی داشته باشد.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 162 .</ref> | ||
== امنیت تضمین شده در پناه رحمت الهی == | == امنیت تضمین شده در پناه رحمت الهی == | ||
پژوهشگران با تکیه بر محتوای دعاهای توصیه شده هنگام ورود به مسجد الحرام<ref>کافی، ج ۴، ص ۴۰۱، ح ۱.</ref>، ورود به این مسجد را بهانهای برای رسیدن به رحمت خداوند دانسته و وجود کعبه در مسجدالحرام را موجب فزونی قداست این مسجد در مقایسه با دیگر مسجدها میدانند.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 161 .</ref> | پژوهشگران با تکیه بر محتوای دعاهای توصیه شده هنگام ورود به مسجد الحرام<ref>کافی، ج ۴، ص ۴۰۱، ح ۱.</ref>، ورود به این مسجد را بهانهای برای رسیدن به رحمت خداوند دانسته و وجود کعبه در مسجدالحرام را موجب فزونی قداست این مسجد در مقایسه با دیگر مسجدها میدانند.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 161 .</ref> | ||
بر اساس برخی آیات قرآن، حتى مشرکانی که نباید به مسجد الحرام راه یابند اگر روزی به این مسجد پناهنده شدند تا زمانی که قصد توطئه و یا جنگ و ستیز با مؤمنان را نداشته باشند باید به پناهندگی آنان احترام گذاشت.<ref>سوره بقره ، آیه 191 .</ref> برپایه روایتی از [[امام رضا(ع)]]، برخی مسجد الحرام را مظهر «کلمه «توحید» دانسته{{یادداشت|محتوای روایت، افراد معترف به توحید خداوند را داخل در امنیت الهی میداند. امام رضا (ع) در حدیث معروف سلسلة الذهب، از خداوند متعال نقل میفرماید: «كلمة لا اله الا الله حصني فمن دخل حصني آمن من عذابي».}} و گفتهاند همانگونه که پناهندگان در مسجد الحرام از تعدی و تجاوز دیگری باید در امان باشند این امید را نیز باید داشته باشند که خداوند آنان را از عذاب و قهر خودش در امان خواهد داشت. تا در مأمن رحمت و لطف او قرار گیرند.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 163 .</ref> | بر اساس برخی آیات قرآن، حتى مشرکانی که نباید به مسجد الحرام راه یابند اگر روزی به این مسجد پناهنده شدند تا زمانی که قصد توطئه و یا جنگ و ستیز با مؤمنان را نداشته باشند باید به پناهندگی آنان احترام گذاشت.<ref>سوره بقره ، آیه 191 .</ref> برپایه روایتی از [[امام رضا(ع)]] | ||
، برخی مسجد الحرام را مظهر «کلمه «توحید» دانسته{{یادداشت|محتوای روایت، افراد معترف به توحید خداوند را داخل در امنیت الهی میداند. امام رضا (ع) در حدیث معروف سلسلة الذهب، از خداوند متعال نقل میفرماید: «كلمة لا اله الا الله حصني فمن دخل حصني آمن من عذابي».}} و گفتهاند همانگونه که پناهندگان در مسجد الحرام از تعدی و تجاوز دیگری باید در امان باشند این امید را نیز باید داشته باشند که خداوند آنان را از عذاب و قهر خودش در امان خواهد داشت. تا در مأمن رحمت و لطف او قرار گیرند.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 163 .</ref> | |||
== محل مبارزه با شرک جهانی == | == محل مبارزه با شرک جهانی == | ||
برخی محققان با اشاره به پیشینه تاریخی [[مسجدالحرام]]، این مسجد را فراتر از محل عبادت، محلی برای مبارزه سیاسی و مرکز مشترک میان تمام انبیا در شعار توحید و مبارزه با شرک دانسته اند. با تکیه بر آیاتی که تصدی و تولیت مسجدالحرام را تنها مختص پرهیزکاران<ref>سوره انفال ، آیه 34 .</ref> و افرادی که تنها از خدا میترسند<ref>سوره توبه ، آیه 17 و 18 .</ref> میداند، برخی بر این باورند که آنان که خود از سردمداران شرک بوده و یا دنیا و دین خود را با مشرکان پیوند زدهاند، نمیتوانند مدیریت کانون توحید و مبارزه با شرک را به دست گیرند.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 163 .</ref> | برخی محققان با اشاره به پیشینه تاریخی [[مسجدالحرام]]، این مسجد را فراتر از محل عبادت، محلی برای مبارزه سیاسی و مرکز مشترک میان تمام انبیا در شعار توحید و مبارزه با شرک دانسته اند. با تکیه بر آیاتی که تصدی و تولیت مسجدالحرام را تنها مختص پرهیزکاران<ref>سوره انفال ، آیه 34 .</ref> و افرادی که تنها از خدا میترسند<ref>سوره توبه ، آیه 17 و 18 .</ref> میداند، برخی بر این باورند که آنان که خود از سردمداران شرک بوده و یا دنیا و دین خود را با مشرکان پیوند زدهاند، نمیتوانند مدیریت کانون توحید و مبارزه با شرک را به دست گیرند.<ref>درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 163 .</ref> | ||
با توجه به جایگاه ویژه مسجد الحرام در مبارزه با شرک، سِر استحباب ورود از [[باب بنیشیبه|باب بنی شیبه]] نیز روشن میشود زیرا آنگاه که [[بتپرستی در حجاز|بت هبل]] به دست [[امام علی (ع)|علی (ع)]] از [[کعبه]] پایین آورده و شکسته شد؛ به دستور [[پیامبر (ص)]] در آن مکان دفن گردید تا حاجیان به هنگام ورود به وادی توحید نخست شرک را در زیر پای خود لگد مال کنند.<ref>الحج و العمره، ص48، ح 109 .</ref> | با توجه به جایگاه ویژه مسجد الحرام در مبارزه با شرک، سِر استحباب ورود از [[باب بنیشیبه|باب بنی شیبه]] نیز روشن میشود زیرا آنگاه که [[بتپرستی در حجاز|بت هبل]] به دست [[امام علی (ع)|علی (ع)]] از [[کعبه]] پایین آورده و شکسته شد؛ به دستور [[پیامبر (ص)]] در آن مکان دفن گردید تا حاجیان به هنگام ورود به وادی توحید نخست شرک را در زیر پای خود لگد مال کنند.<ref>الحج و العمره، ص48، ح 109 .</ref> | ||
== مقالههای مرتبط == | == مقالههای مرتبط == | ||
{{ستون-شروع|۲}} | {{ستون-شروع|۲}} | ||