اسرار اقسام حج
اسرار اقسام حج مجموعه از علتها و پیامدهای تشریع چند نوع حج در اسلام را بیان میکند. حج به سه صورت قابل انجام است. حج تمتع، حج افراد و حج قِران. تا پیش از حجة الوداع حج فقط به صورت افراد و قران بوده است. تشریع حج تمتع به منزله تخفیفی از جانب پروردگار در روایات معصومین منعکس شده است که موجب تسهیل امور حج گزاری میشود.
 | |
| دسته | اقسام حج |
|---|---|
| مربوط به آیین | حج |
| مکان | حرم مکی |
| حکم | برای حجگزاری که از مکه دور است، حج تمتع واجب است. |
| پیامد فقهی | حرام شدن برخی از اعمال |
| آداب وابسته | غسل؛ نیت؛ تلبیه؛ پوشیدن لباس احرام؛ |
| احکام فقهی وابسته | محرمات احرام؛ مستحباب احرام؛ واجبات احرام |
| جستارهای وابسته | حج؛ اسرار حج |
 |
| اقسام حجة الاسلام |
| تمتع |
| افراد |
| قران |
| اقسام حج نیابتی |
| بلدی |
| میقاتی |
| استیجاری |
| تبرعی |
| اقسام بر اساس حجگزار |
| حج زنان |
| حج کودکان |
| حج محجوران |
| اقسام بر اساس زاد و راحله |
| بذلی |
| تسکع |
| پیاده |
| دیگر اقسام |
| قضا |
| ناتمام |
| مستحبی |
اقسام حج و تاریخچه
حج به سه صورت قابل انجام است. حج تمتع، حج افراد و حج قِران. تا پیش از حجة الوداع حج به صورت افراد و قران بوده است. در حجة الوداع و پس از نزول آیه «وَأَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لِلَّهِ»[۱] پیامبر(ص) اضافه شدن تمتع را به مردم اعلام کرد و این موضوع مورد مخالفت برخی قرار گرفت.[۲]
اسرار اضافه شدن حج تمتع در شریعت
از امام رضا(ع) درباره اسرار اقسام حج چنین نقل شده: «مردم به حج تمتع فرمان یافتند چون تخفیفی از جانب پروردگارتان و رحمت او است؛ بدان جهت که مردم در احرامشان سالم بمانند و احرام بر آنها طولانی نشود که موجب بروز فساد در عملشان گردد (با ارتکاب محرمات احرام) و نیز به جهت آن که عمره و حج هر دو در کنار هم واجب باشند و عمره تعطیل نشده و حج از عمره خالی نباشد.
همچنین برای اینکه حاجی در طواف کعبه مانع نداشته باشد؛ چون شخص مُحرم با طواف محل میشود مگر به جهتی خاص. اگر حج تمتع نبود حاجی نمیتوانست در حین احرام حج طواف مستحبی به جا آورد؛ چون در این صورت احرامش قبل از ادای حج فاسد می شد.»[۳]
برای تنوع موجود در انواع حج علتهایی بیان کردهاند از جمله: تسهیل برای مکلفان تا هریک در حد توان و انگیزه خود، نوع حج را انتخاب کنند و دیگر اینکه هیچ کس از عمل حج باز نماند و اگر برخی اقسام حج معذور شد بتواند نوع دیگر عمل را به جا آورد.[۴]
مقالههای مرتبط
پانویس
منابع
- وسائل الشیعه (تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه): محمد بن الحسن الحر العاملی (م. ۱۱۰۴ق)، الحر العاملی (م. ۱۱۰۴ق)، قم، آل البیت، ۱۴۱۴ق.
- درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج، کمیته اسرار و معارف معاونت امور روحانیون حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، تهران، مشعر، 1389ش.