اسرار قربانی
قربانی
قُربانی ذبح گوسفند یا گاو، یا نحر شتر و از اعمال واجب حج است.[۱] واژه «قربان» به معنای نزدیک شدن است، قربانی نیز که از همین ریشه است، موجب قرب و نزدیکی انسان به خدا میشود.[۲] به فتوای فقیهان شیعه، مکان قربانی منا[۳] و زمان آن روز عید قربان است.[۴] بیشتر فقیهان اهلسنت زمان قربانی را روزهای دهم، یازدهم و دوازدهم ذیحجه دانستهاند.[۵]
همه مذاهب اسلامی برای حیوان قربانی شرایطی مانند پیر و لاغر نبودن را ذکر کردهاند.[۶] بر اساس منابع روایی شیعه، قربانی نباید ناقص باشد.[۷] به فتوای بیشتر فقیهان شیعه، مستحب است حاجی گوشت قربانی را سه قسمت کند؛ بخشی را هدیه کند، بخش دیگر را صدقه دهد و قدری را بخورد.[۸] در مقابل، به نظر فقیهان شافعی، خوردن گوشت قربانیِ واجب جایز نیست.[۹]
فقیهان مذاهب اسلامی به تصریح آیه ۱۹۶ سوره بقره برآنند که اگر کسی از قربانی کردن ناتوان شد، باید به جای آن، سه روز پیاپی در حج و هفت روز پس از بازگشت از حج، روزه بگیرد.[۱۰] ذبح شتر در درجه نخست و گاو در درجه دوم، از مستحبات قربانی است.[۱۱] همچنین فربه بودن حیوان[۱۲]، و ذبح پس از طلوع آفتاب روز عید قربان، از مستحبات قربانی است.[۱۳]
اسرار قربانی
بر اساس قرآن، خداوند قربانی را از شعائر و نشانههای الهی[۱۴] معرفی و وسیله قیام[۱۵] و برپا بودن مردم شمرده است.[۱۶] آنچه از قربانی به حج گزار میرسد، تقوا و پرهیزکاری و پاکی اعمال است.[۱۷] همچنین در آیه ۳۶ سوره حج، سفارش شده از گوشت قربانی مستمندان قانع و فقیر اطعام شوند.[۱۸]
به باور برخی، قربانی در روز عید قربان، نوعی تأسی از حضرت ابراهیم(ع) است، که با تسلیم امر خدا شدن، اقدام به ذبح فرزندش اسماعیل کرد و خدا ذبح عظیمی را فدای او کرد.[۱۹] بر اساس حدیثی از امام علی(ع)، اگر مردم به فواید قربانی آگاه بودند، حتی با قرض گرفتن قربانی میکردند.[۲۰]
بر اساس روایتی، امام صادق(ع) در پاسخ به فلسفه قربانی، اولین قطره خون قربانی را باعث بخشید شدن گناهان صاحب قربانی دانسته است و قربانی را وسیلهای برای آزمودن تقوای او شمرده است.[۲۱]
مقالههای مرتبط
پانویس
- ↑ شرائع الاسلام، ج۱، ص۲۶۰ ؛ منتهی المطلب، ج۱۱، ص۱۸۳ ؛ جواهرالکلام،ج۱۹،ص۱۳۶؛ البدائع،ج۵، ص۶۹، المجموع،ج۸، ص۳۹۸، المغنی، ج۱۱، ص۹۶، ۱۱۸؛ صحیح مسلم، ج۲، ص۹۵۵ ؛ وسائل الشیعه، ج۱۰، باب ۱۰ از ابواب ذبح، ح۱ و ۲ و۵.
- ↑ مقاییس اللغه، ج۵، ص۸۰.
- ↑ تذکره الفقهاء ، ج۸، ص۲۵۲ ؛ ریاض المسائل، ج۶، ص۴۰۰ ؛ جواهرالکلام، ج۱۹، ص۱۲۰ ؛ وسائل الشیعه، ج۱۰، باب ۲۸ از ابواب ذبح، ح۲ ؛ باب ۴ از ابواب ذبح، ح۱ و ۵و۶ و ۷.
- ↑ مدارک الاحکام، ج۸، ص۲۷ ؛ مستندالشیعه، ج۱۲، ص۲۹۹؛ جواهرالکلام، ج۱۹، ص۲۲۳.
- ↑ الموسوعه الفقهیه الکویتیه، ج۴۲، ص۲۴۹.
- ↑ شرائع الاسلام، ج۱، ص۲۶۰ ؛ جواهرالکلام، ج۱۹، ص۱۳۹؛ سنن الترمذی،ج۴، ص۸۷ .
- ↑ مستندالشیعه، ج۱۲، ص۳۰۷ ؛ جواهرالکلام،ج۱۹، ص۱۳۶-۱۳۸ ؛ الحدائق الناضره ج۱۷، ص۸۸-۹۱.
- ↑ النهایه، ص۲۶۱ ؛ ریاض المسائل، ج۶، ص۴۲۸ ؛ جواهرالکلام، ج۱۹، ص۱۵۷ ؛ علل الشرائع، ج۲، ص۴۳۸.
- ↑ مُغْنِی الْمُحْتَاج، ج۱، ص۵۳۱.
- ↑ .الحدائق الناضره، ج۱۷، ص۱۱۷ ؛ جواهرالکلام، ج۱۹، ص۱۲۶؛ الفقه علی المذاهب الخمسه، ج۱، ص۴۰۰؛ مستندالشیعه، ج۱۲، ص۳۴۳.
- ↑ وسائل الشیعه، ج۱۰، باب ۱۰ از ابواب ذبح، ح۵.
- ↑ وسائل الشیعه، ج۱۰، باب ۱۳ از ابواب ذبح.
- ↑ مسالک الافهام،ج۲، ص۳۱۸ ؛ جواهرالکلام، ج۱۹، ص۲۱۹؛ سنن الترمذی، ج۳، ص۲۴۱.
- ↑ مائده، آیه ۲ ؛ حج آیه ۳۶.
- ↑ مصباح المنیر، ریشه قوم.
- ↑ تفسیر کبیر، ج۱۲، ص۱۰۰ ؛ تفسیر المیزان، ج۶، ص۱۴۲ ؛ تفسیر نمونه، ج۵، ص۹۰.
- ↑ حج، آیه ۳۷.
- ↑ حج، آیه ۳۶.
- ↑ صافات، آیه ۱۰۷.
- ↑ همان.
- ↑ بحارالانوار، ج۹۶، ص۲۹۶ـ۲۹۸.
منابع
- مدارک الاحکام، سید محمد بن علی الموسوی العاملی (م.۱۰۰۹ق)، قم، آل البیت، ۱۴۱۰ق.
- مستند الشیعه، احمد النراقی (م.۱۲۴۵ق)، قم، آل البیت، ۱۴۱۵ق.
- ریاض المسائل، سید علی الطباطبائی (م.۱۲۳۱ق)، قم، النشر الاسلامی، ۱۴۱۲ق.
- المغنی، عبدالله بن قدامه (م.۶۲۰ق)، بیروت، دار الکتب العلمیه.
- تذکرة الفقهاء، العلامة الحلی (م.۷۲۶ق)، قم، آل البیت، ۱۴۱۴ق.
- الفقه الاسلامی و ادلته، وهبة الزحیلی، دمشق، دار الفکر.
- المبسوط فی فقه الشیعهه، الطوسی (م.۴۶۰ق)، به کوشش بهبودی، تهران، المکتبة المرتضویه.
- کشف اللثام، الفاضل الهندی (م.۱۱۳۷ق)، قم، نشر اسلامی، ۱۴۱۶ق.
- سلسلة الینابیع الفقهیه، علی اصغر مروارید، بیروت، دار التراث، ۱۴۱۰ق.
- المبسوط، السرخسی (م.۴۸۳ق)، بیروت، دار المعرفه، ۱۴۰۶ق.
- الفتاوی الهندیه، الشیخ نظام و الجماعة من علماء الهند، دار الفکر، ۱۴۱۱ق.
- آثار اسلامی مکه و مدینه، رسول جعفریان، تهران، نشر مشعر، ۱۳۷۹ش.
- «عن مشروع الأضاحی»، الاضاحی، تاریخ بازدید: ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۱ش.
- بدائع الصنائع (الفقهالحنبلی)، الکاشانی، علاءالدین بن مسعود، المصادر الفقهیه، بیروت، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
- تهذیب الأحکام، طوسی محمد بن حسن، تحقیق حسن موسوی خرسان، تهران، دارکتب الاسلامیة، 1407ق.
- حج و عمره در قرآن و حدیث، محمد محمدی ریشهری، ترجمه جواد محدثی، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث، ۱۳۸۶ش.
- الحج و العمرة فی الکتاب و السنه: ری شهری، قم، دار الحدیث، ۱۳۷۶ش.
- علل الشرائع، ابن بابویه، محمد بن علی، النجف، المکتبه الحیدریه ، 1385ق/ 1966م .
- کنز الفوائد، محمد بن علی کراجکی ، محقق عبد الله نعمه ، قم، دارالذخائر، 1369 ش / 1410 ق .
- درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج، کمیته اسرار و معارف معاونت امور روحانیون حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، تهران، مشعر، 1389ش.
- درسنامه مناسک حج ، محمدحسین فلاحزاده، تهران، مشعر، ۱۳۸۹ش.
- الروضة البهیه فی شرح اللمعة الدمشقیه، الشهید الثانی، شیخ زینالدین العاملی، قم، مجمع الفکر الاسلامی، چاپ اول، ۱۴۲۴ق.
- سنن الدارمي ، دارمی، عبدالله بن عبدالرحمن، تحقیق سبع علمی، خالد عبد اللطیف و زمرلی، فواز احمد . محمد، معراج، کراچی پاکستان، بیتا .
- السنن الکبری: بیهقی، احمد بن حسین، دارالفکر، بیروت، 1419ق.
- شرائع الاسلام فی مسائل الحلال والحرام، محقق حلّی، نجم الدین جعفر بن حسن، تهران، منشورات الأعلمی، ۱۳۸۹ق.
- الفقه علی المذاهب الأربعه، الجزیری، عبدالرحمان، دارالفکر، بیروت، لبنان، ۱۴۲۴ق.
- الفقه علی المذاهب الخمسه، المغنیه، محمدجواد، قم، مؤسسة دارالکتاب الاسلامی، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
- فقه السنه، السید سابق، بیروت، دارالفکر، چاپ دوم، ۱۴۱۹ق.
- فرهنگ اصطلاحات حج و عمره: راهنمای زائران سرزمین وحی: مسعود فکری، احمد علائی، تهران، مشعر، 1393ش.
- الکافی: الکلینی (م.۳۲۹ق.)، به کوشش غفاری، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۵ش.
- الکافی فی فقه ابن حنبل (الفقه الحنبلی)، ابن قدامه، عبداللّٰه بن احمد، المصادر الفقهیه، بیروت، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
- کتاب الخلاف فی الفقه، شیخ طوسی، ابوجعفر، محمد بن الحسن، تهران، ۱۳۷۷ش.
- الکافی فی فقه اهل المدینه، النمری القرطبی، یوسف بن عبداللّٰه (الفقهالمالکی)، بیروت، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
- مناسک حج با حواشی مراجع، امام خمینی، سید روح اللّٰه، تهران، نشر مشعر، ۱۳۸۵ش.
- المدونه (الفقهالمالکی)، مالک بن انس، روایه کنون بن سعید، بیروت، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
- المقنع (الفقه الحنبلی)، المصادر الفقهیه، ابن قدامه، عبداللّٰه بن احمد، بیروت، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
- مناسک حج، مطابق با فتاوای حضرت آیت الله العظمی امام خمینی قدس سره، با حواشی مراجع معظم تقلید و استفتائات جدید، امام خمینی، مشعر، تهران، ۱۳۹۲ش.
- المهذب في فقه الإمام الشافعي، ابو اسحاق شیرازی، ابراهیم بن علی، محقق و مصحح علی محمد معوض و عادل احمد عبدالموجود، دارالمعرفة، بیروت، 1424 ق/ 2003 میلادی .
- قرب الاسناد، عبدالله بن جعفر حمیری، موسسه آل البیت علیه السلام لاحیاء التراث، قم، 1371ش / 1413 ق.
- دعائم الاسلام ، قاضی نعمان مغربی، دارالمعارف ، بیروت، 1383ق .
- الترغیب و الترهیب من الحدیث الشریف، منذری، عبدالعظیم بن عبدالقوی، عماره، مصطفی محمد، دارالفکر ، بیروت، 1408ق / 1988 م .