اسرار محرمات احرام
اَسرار محرمات احرام مجموعهای از معانی، اهداف و نتایج برای پرهیز از امور حرام توسط شخص مُحرِم در حج و عُمره است.
 احرام و میقاتها | |
| دسته | مناسک حج |
|---|---|
| مربوط به آیین | عمره و حج |
| مکان | حرم مکی |
| حکم | برای عمرهگزار و حجگزار واجب است |
| پیامد فقهی | حرام شدن برخی از اعمال |
| آداب وابسته | غسل؛ نیت؛تلبیه؛پوشیدن لباس احرام؛ |
| احکام فقهی وابسته | محرمات احرام؛ مستحباب احرام؛ واجبات احرام |
| جستارهای وابسته | میقات؛محرمات احرام |
احرام
احرام به معنای این است که حجگزار کارهایی که با اعمال حج و عُمره ناسازگار است، بر خود حرام میشمرَد.[۱] نخستین عمل از اعمال عمره و حج، احرام است. انسان باید در یکی از میقاتها، مانند مسجد شجره و جحفه لباس احرام پوشیده، نیت کرده و لبیک بگوید.[۲] او با این اعمال، مُحرم میشود.[۳]
| واجبات |
| شروع از میقات • نیت • لباس احرام • تلبیه |
| محرمات احرام |
| مشترک بین زن و مرد |
| شکار حیوانات خشکی • کشتن جانوران بدن • کندن درختان • التذاذ جنسی • آمیزش • استمناء • عقد ازدواج • فسوق • جدال • زینت • بوی خوش • روغن مالیدن به بدن • نگاه کردن در آینه • سرمه کشیدن • ازاله مو • ناخن گرفتن • خون برون آوردن • کشیدن دندان • حمل سلاح |
| ویژه مردان |
| پوشیدن لباس دوخته • پوشاندن سر • استظلال |
| ویژه زنان |
| پوشاندن صورت • پوشاندن دست |
| دیگر احکام |
| مستحبات احرام |
| مکروهات احرام |
محرمات احرام
مُحَرَّمات احرام، کارهایی است که انجام آنها پس از مُحرم شدن، تا زمان بیرون آمدن از احرام بر انسان ممنوع و حرام است.[۴] این محرمات 25 مورد است که برخی میان زن و مرد مشترک، برخی ویژه مردان و برخی ویژه زنان است.[۵] اگر فردی که در حال احرام است یکی از این اعمال را آگاهانه انجام دهد، باید کفاره آن را بپردازد.[۶]
اسرار محرمات مشترک بین زن و مرد
محرمات احرام، مانع تحقق اهداف و اسرار احرام هستند. محرمات، حجابهایی هستند که حجگزار را از رسیدن به حقیقت اعمال حج باز میدارد و در دام دلسپردگی به غیر خدا گرفتار میسازد.[۷]
پرهیز از فسوق
فسوق شامل دروغ، فحش و فخر فروشی میباشد. انجام این امور با روح و اسرار حج که بر اساس تقوا، یادخدا و فروتنی بناشده سازگار نیست. انسانی که فسوق را انجام میدهد دارای روحی پرخاشگر، مغرور و حقگریز است. نتیجه پرهیز از این عمل حرام، رفع دشمنی و اختلاف میان مسلمانان و ایجاد اتحاد است.[۸]
پرهیز از جدال و برتریجویی لفظی
محیط حج باید از بحثهای بیفایده خالی باشد زیرا حج محیط عبادت و همبستگی است. برخی نویسندگان جدال را به معنای پافشاری بر خواستههای نفسانی و مقدمه ایجاد دشمنی دانسته که باعث حرمتشکنی حرم، کعبه و صاحب بیت میشود.[۹]
لذتهای شهوانی
شهوات، خواستههای حیوانی هستند که بدون شباهت به اعمال ملکوتی حج بوده و به عنوان بیشترین عامل بهرهگیری از بدن انسان دانسته شدهاند. در حالی که مُحرم در گام نخست احرام متعهد شده که بدن خود را مانند اسماعیل تقدیم محبوب کند و به غیر خدا مشغول نشود. رعایت حرمت این عمل باعث توجه بیشتر به لذتهای معنوی میشود.[۱۰]
تصرف در بدن
گرفتن ناخن، ازاله مو، خون آوردن بدن و کشیدن دندان در مدت احرام به عنوان تصرف در بدن حرام است. معنای این حرمت، دور کردن حاجی از عوامل خروج از احرام یعنی تقصیر است. به نظر برخی محققان قرار گرفتن تصرف بدن در کنار دیگر محرمات، بیانگر این است که انسان در لباس بندگی نباید بین حرام بزرگ و حرام به ظاهر کوچک فرق بگذارد. رعایت حرمت این عمل باعث کاهش توجه انسان به بدن خود و کاهش غفلت از امور اصلی میشود.[۱۱]
اسرار محرمات ویژه زن و مرد
آسایش طلبی
پرهیز حاجیان از پوشاندن سر و روی پا و صورت و قرار گرفتن زیر سایه به معنای سرسپردگی و تسلیم در برابر خدا دانسته شده که موجب دوری از فخر فروشی و امتیاز خواهی میشود. در سخنی از امام علی(ع) وجود چنین سختیهایی در حج باعث فراهم شدن زمینه های کمال برای انسان بیان شده.[۱۲]
آرایش
هرگونه آرایش و زینت از جمله استفاده از آینه، عطر، لباس دوخته برای مردان، سرمه و روغن در حج حرام است. حرمت این امور به معنای لزوم پیراستگی از زینتهای دنیایی و ایجاد آراستگی معنوی دانسته شده که با هدف ترک خود پرستی و خودبینی توسط حجگزار رعایت میشود.[۱۳]
مقالههای مرتبط
پانویس
- ↑ معجم الفاظ الفقه الجعفری، ص۳۳.
- ↑ تفسیر قرطبی، ج۶، ص۳۶؛ کشاف القناع، ج۲، ص۴۷۱.
- ↑ المدونة الکبری، ج۱، ص۳۶۰؛ المقنعه، ص۴۳۱-۴۳۲.
- ↑ تذکرة الفقهاء، ج۷، ص۲۶۲؛ مختلف الشیعه، ج۴، ص۶۹.
- ↑ مستند الشیعه، ج۱۱، ص۳۳۸.
- ↑ السرائر، ج۱، ص۵۴۸؛ فقه الصادق، ج۹، ص۱۵۳.
- ↑ درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج، ص136.
- ↑ درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج، ص137.
- ↑ درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج، ص139.
- ↑ درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج، ص141.
- ↑ درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج، ص142.
- ↑ درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج، ص143.
- ↑ درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج، ص145.
منابع
- تفسیر قرطبی (الجامع لاحکام القرآن): القرطبی (ت. ۶۷۱ق)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۵ق.
- تذکرة الفقهاء: العلامة الحلی (ت. ۷۲۶ق)، قم، آل البیت، ۱۴۱۴ق.
- السرائر: ابن ادریس (ت. ۵۹۸ق)، قم، نشر اسلامی، ۱۴۱۱ق.
- درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج، کمیته اسرار و معارف معاونت امور روحانیون حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، تهران، مشعر، 1389ش.
- فقه الصادق(ع): سید محمد صادق روحانی، قم، دار الکتاب، ۱۴۱۳ق.
- کشاف القناع: منصور البهوتی (ت. ۱۰۵۱ق)، تحقیق محمد حسن، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۸ق.
- معجم الفاظ الفقه الجعفری: احمد فتحالله، الدمام، ۱۴۱۵ق.
- المدونة الکبری: مالک بن انس (ت. ۱۷۹ق)، مصر، مطبعة السعاده.
- المقنعه: المفید (ت. ۴۱۳ق)، قم، نشر اسلامی، ۱۴۱۰ق.
- مختلف الشیعه: العلامة الحلی (ت. ۷۲۶ق)، قم، النشر الاسلامی، ۱۴۱۲ق.
- مستند الشیعه: احمد النراقی (ت. ۱۲۴۵ق)، قم، آل البیت، ۱۴۱۵ق.