اسرار مکه
 نمایی از شهر مکه و مسجد الحرام | |
| اطلاعات کلی | |
|---|---|
| کشور | عربستان |
| استان | استان مکه |
| زبان | عربی |
| ادیان | اسلام |
| مذهب | اهل سنت |
| اطلاعات تاریخی | |
| پیشینه اسلام | صدر اسلام |
| وقایع مهم | فتح مکه بهدست مسلمانان، تخریب کعبه بهدست سپاه یزید، تخریب کعبه بهدست حجاج |
| مکانهای تاریخی | شعب ابیطالب، مولد النبی |
| اماکن | |
| قبرستانها | قبرستان ابوطالب |
| مساجد | مسجدالحرام، مسجد الجن، مسجد الاجابه |
اسرار مکه مجموعهای از ارزشها و فضائل، شرایط خاص شهر مکه و اسرار موجود در نامهای مکه است.
موقعیت و جایگاه مکه
شهر مکه در غرب کشور عربستان واقع است.[۱] این شهر در منطقه حجاز، در فاصله هشتاد کیلومتری شرق دریای سرخ قرار دارد.[۲] مکه مرکزی تجاری محسوب میشد و به دلیل وجود کعبه و مسجدالحرام در این شهر، مرکز مهم عبادی نیز شمرده میشد، به همین دلیل به آن اُمُّ القُریٰ میگفتند. این شهر در قرآن بَکَّة نیز نامیده شده[۳] و بلد الامین و بلد الحرام، دیگر نامهای این شهر است.
شهر مکه در قرآن در کنار کوه طور قرار گرفته[۴] و بر اساس آیه ۱۲۶ سوره بقره، دعای حضرت ابراهیم درباره این شهر مستجاب شد و حرم امن خدا قرار گرفت.
در منابع روایی شیعه، مکه محبوبترین زمین نزد خدا دانسته شده[۵] و برای ماندن در این شهر، ثوابهای پرشمار شمرده شده است.[۶] مناسک حج در این شهر و اطراف آن انجام میشود.
آداب ورود به مکه
قرار گرفتن کعبه در این شهر و وجود محدوده حرم امن الهی، امتیازات ویژه ای را به این شهر بخشیده است[۷]؛ از این رو ورود به این شهر و حضور و اقامت در آن همراه با آداب و دستوراتی است که حکایت از اسرار نهفته در آن دارد.[۸]
اسرار مکه
ارزشها و فضایل
مقصد خداجویان
مکه را به معنای مقصد؛ یعنی آن سرزمینی که جانهای شیفته لقای الهی با ورود به آن سرزمین به آرامش و سکینه میرسد، دانستهاند.[۹]
سرزمین عبادت و عبودیت
مکه برای تضرع، ناله، توبه و عبادت آفریده شده[۱۰]؛ به گونهای که حتی استراحت در آن نیز عبادت محسوب میشود.[۱۱] امام باقر(ع) فرمود: سجدهکننده در مکه مانند کسی است که در راه خدا به خون غلتیده باشد.[۱۲]
دارای حرمت ویژه
با توجه به آیه شریفه «هرکس در آن قصد گناه و ستم کند، عذاب دردناکی به او میچشانیم»[۱۳]، برخی معتقدند شکستن حرمت الهی مکه در موقعیتی که همه را در حریم امن خود مهمان نموده، باعث میشود گناه در این سرزمین عقوبتی مضاعف داشته باشد.[۱۴]
علل نامگزاری
مبدأ گسترش خیر
به نقل از امام علی(ع)، مکه «امالقری» (مادر شهرها) است زیرا زمین از زیر آن گسترش یافته.[۱۵] به همین خاطر همه خیر و برکتها از این نقطه به سراسر کره زمین منتشر شده است.[۱۶]
عرصه اجتماع یکتاپرستان
یکی از نامهای مکه «بکه» (محل ازدحام) است. در روایتی علت این نام را ازدحام جمعیت و کنار زدن یکدیگر با دست برای رسیدن به مقصد، بیان کردهاند.[۱۷] که نشانه اجتماع عظیم موحّدان حول محور توحید دانسته شده.[۱۶]
مرکز تحقیر ستمگران
تاریخ مکه را دارای تاریخچهای از تحقیر ستمگران دانستهاند؛ چراکه هر ستمگری قصد تخریب یا اهانت به کعبه داشته، گرفتار عذاب الهی شده است (مانند سپاه ابرهه).[۱۸] امام صادق(ع) یکی از نامهای مکه را «البَساسة» دانسته که به معنای نابودی ستمگران است.[۱۹]
شرایط خاص
محل عبور، نه اقامت
به اعتقاد برخی مکه شهر زندگی دنیوی نیست، بلکه مکان رشد و گذر است.[۹] امام صادق(ع) اقامت طولانی در مکه را موجب قساوت قلب دانسته و سفارش کرده که حتی در صورت نیاز به ماندن، گاه شهر را ترک کرده و با احرام دوباره وارد شوند.[۲۰]
شهر سازندگی روح و جان
پیامبر(ص) ثواب شخصی که یک روز در مکه بیمار شود را معادل ثواب شصت سال عبادت دانسته و به بیان ایشان هرکس ساعتی گرمای مکه را تحمل کند، آتش به اندازه صد سال راه از او دور میشود.[۲۱] بر این اساس برخی گفتهاند سختیهای مکه (از جمله گرمای آن) ناخالصیهای روح را میزداید.[۱۴]
شهر پاکان و اهل طهارت
خداوند به ابراهیم و اسماعیل(ع) دستور تطهیر خانه کعبه را داد.[۲۲] به بیان امام صادق(ع)، سزاوار است انسان جز با طهارت وارد مکه نشود.[۲۳] هم باید طهارت ظاهری را کسب کرد اعم از طهارت بدن و غسل و وضو و هم آنکه (بنابر روایتی دیگر) روح خود را از کبر و غرور طاهر ساخت و آن را به زیور تواضع و خشوع آراست.[۲۴]
شهری برای همه مسلمانان
برخی روایات، مکه را «مناخ» (محیط آزاد) معرفی کرده و فروش خانهها و دریافت اجاره از ساکنان را جایز ندانستهاند.[۲۵] امام علی(ع) به کارگزار خود در مکه تأکید کرد از ساکنان اجاره نگیرد، زیرا مکه از اموال عمومی مسلمانان است و باید منافع آن به عموم برسد.[۲۶]
مقالههای مرتبط
پانویس
- ↑ «تاریخ اماکن متبرکه و عتبات عالیات و مشاهد مشرفه (مکه معظمه)»، ص۲۵۷.
- ↑ آثار اسلامی مکه و مدینه، ص۳۲-۳۳.
- ↑ آل عمران: ۹۶.
- ↑ التین:۱-۳.
- ↑ من لایحضره الفقیه، ج۲، ص۲۴۳.
- ↑ من لایحضره الفقیه، ج۲ ص۲۲۸.
- ↑ الاحتجاج، ج۲، ص۴۳-۴۴؛ الخرائج، ج۱، ص۲۴؛ وسائل الشیعه، ج۹، ص۳۲۱-۳۲۲، ۳۴۴-۳۴۹ ؛ جامع احادیث الشیعه، ج۱۱، ص۲۷۲، ۲۷۴.
- ↑ تفسیر سمرقندی، ج۱، ص۳۲۴؛ المبسوط، سرخسی، ج۴، ص۱۰۵؛ جواهر الکلام، ج۴۱، ص۳۴۵؛ الکشاف، ج۳، ص۱۶۳؛ وسائل الشیعه، ج۹، ص۳۴۱.
- ↑ ۹٫۰ ۹٫۱ درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 155.
- ↑ بحار الانوار، ج ۱۶، ح ۸ .
- ↑ تهذیب، ج ۵، ص ۴۶۸، ح ۱۶۴.
- ↑ بحار الانوار، ج ۱۶، ح ۳۴ .
- ↑ حج ، 25 .
- ↑ ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 158.
- ↑ بحار الانوار ، ج16 ، ح17 .
- ↑ ۱۶٫۰ ۱۶٫۱ درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 156.
- ↑ قرب الاسناد ، ص104.
- ↑ درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج ، ص 156.
- ↑ وسائل الشيعه، ج ۹ باب ۱۹ ابواب مقدمات الطواف، ح ۵۱ .
- ↑ بحار الانوار، ج ۹۹، ج ۲۶ ؛ وسائل الشيعه، ج ۹ ابواب مقدمات طواف باب ۱۶، ج۵ .
- ↑ بحار الانوار ، ج 16 ، ح 47 .
- ↑ بقره ، 125
- ↑ وسائل الشيعه، ج ۹ باب ۵ ابواب مقدمات طواف ، ح ۳ .
- ↑ وسائل الشيعه، ج ۹ باب ۵ ابواب مقدمات طواف ، ح 1 .
- ↑ بیهقی ، ج6 ، ص35 .
- ↑ نهج البلاغه ، نامه 67 .
منابع
- آثار اسلامی مکه و مدینه، رسول جعفریان، تهران، نشر مشعر، ۱۳۸۲ش.
- «تاریخ اماکن متبرکه و عتبات عالیات و مشاهد مشرفه (مکه معظمه)»، حسین عمادزاده، در مجله جلوه، شماره ۱۷، دی ۱۳۲۵ش.
- من لا يحضره الفقيه، ابن بابويه الصدوق، تحقيق السيد حسن خرسان، بيروت، دار الاضواء، ۱۴۰۵ق.