اسرار وقوف در عرفات
 نمای هوایی از وقوفِ حجگزاران در عرفات | |
| دسته | مناسک حج |
|---|---|
| مکان | عرفات |
| زمان | ظهر تا مغرب روز نهم ذی الحجه |
| عمل قبلی | احرام در مکه |
| عمل بعدی | وقوف در مشعر |
| مکانهای وابسته | عرفات |
| دعاهای وابسته | دعاهای شب عرفه؛دعاهای روز عرفه |
| صفحه فتواهای مراجع | وقوف در عرفات (فتاوای مراجع) |
| جستارهای وابسته | اعمال حج تمتع |
ببینید: آموزش وقوف در عرفات | |
اسرار وقوف در عرفات، حقایق و حکمتهای پنهانِ توقف حجگزاران در سرزمین عرفات است. در منابع دینی، این عمل را فراتر از یک مناسک ظاهرى، به عنوان «حقیقت حج» و «حج اکبر» معرفى کردهاند. روایت شده که خداوند در عصر روز عرفه در مقابل فرشتگان به بندگان ساکن در عرفات افتخار مىکند.
عرفات همان جایی است که بنابر روایات، توبه آدم(ع) پذیرفته شد و از این رو مکانی برای بخشش گناهان است. گفته شده که وقوف در بیرون دروازه حرم، انسان را براى ورود به حریم امن الهى آماده مىسازد. همچنین صحرای عرفات را یادآور صحنه قیامت به واسطه ازدحام حاجیان دانستهاند.
وقوف در عرفات
وقوف در عرفات دومین عملِ واجبِ حج است[۱] که طی آن حجگزار بر اساس فقه شیعه، در روز عرفه، از ظهر تا غروب شرعی در عرفات میماند.[۲] این وقوف به مقداری که ماندن در آنجا (اگر چه بهمدت کوتاه) صدق کند، از ارکان حج نیز شمرده شده است.[۳] پیشینه وقوف در عرفات، به قبل از اسلام برمیگردد.[۴] روزه[۵]، توبه[۶]، خواندن دعاهایی خاص[۷] و دعای امام حسین(ع) در روز عرفه[۸]، از اعمال و آداب مستحبی وقوف در عرفات است.
از آداب حضور در عرفات، «انتظار اجازه یافتن جهت ورود به حرم الهی»[۹] و «لزوم طهارت و پاکی ظاهری[۱۰] و باطنی[۱۱]»[یادداشت ۱] است.
اهمیت وقوف در عرفات
وقوف در عرفات در روایات، «حقیقت حج»[۱۲] و «حج اکبر»[۱۳] معرفی شده است. در اهمیت وقوف در عرفات از پیامبر نقل شده که «حج، همان عرفات است»[۱۴]
| عمره تمتع |
| ۱ شوال تا ۹ ذوالحجه |
| احرام در میقات • طواف • نماز طواف • سعی • تقصیر |
| حج |
| نهم ذوالحجه |
| احرام در مکه • وقوف در عرفات |
| شب دهم |
| وقوف در مشعر |
| روز دهم |
| رمی جمره عقبه • قربانی • حلق یا تقصیر |
| شب یازدهم |
| بیتوته در منا |
| روز یازدهم |
| رمی جمرات سهگانه |
| شب دوازدهم |
| بیتوته در منا |
| روز دوازدهم |
| رمی جمرات • طواف زیارت • نماز طواف • سعی • طواف نساء • نماز طواف نساء |
همچنین از پیامبر(ص) حکایت شده است که خداوند در عصر عرفه به خاطر اهل عرفه به فرشتگان خود مباهات میکند و میفرماید به بندگانم بنگرید که ژولیده و غبار آلود به سوی من آمدهاند.[۱۵]
اسرار وقوف در عرفات
بخشش گناهان
یکی از اسرار اجتماع در این سرزمین آن است که حضور عموم مردم، حتی گنهکاران، در کنار اولیای الهی سبب میشود تا به برکت وجود آنان، همگان مشمول رحمت الهی گردند[۱۶] و دعای همگان قبول شود.[۱۷] بنا بر روایات، وقوف عرفات زمان و مکانی ویژه برای بخشش گناهان است[۱۸] و همان زمان و مکانی است که توبه حضرت آدم(ع) پذیرفته شد.[۱۹] بنابر بر برخی روایات شیطان در عرفه تلاش بیشتری جهت گمراهی انسان دارد؛ لذا در عرفه پناه بردن به خدا، توصیه شده است.[۲۰] همچنین برخی روایات بارش رحمت الهی را عامل ناامیدی شیطان در عرفه میدانند.[۲۱]
آمادگی برای ورود به حرم
بنا بر روایتی از امام علی(ع)، وقوف در عرفات که خارج از حرم مکی است واجب شد، زیرا مهمان خدا باید بیرون دروازه، آنقدر دربرابر عظمت خداوند تضرّع کند تا لایق ورود به حرم شود.[۲۲]
یادآوری قیامت
برخی سِر ازدحام همه حاجیان در عرفات را یادآوری قیامت دانسته و معتقدند زائر خانه خدا باید از سرهای برهنه و بدنهای کفنپوش، به یاد مواقف حشر و آخرت بیافتند.[۲۳] همچنین کوتاهی زمان عرفه را یادآور زمان کوتاه دنیا برای بهره مندی از فرصت جمع آوری توشه آخرت دانستهاند.[۲۴]
مقالههای مرتبط
پانویس
- ↑ فرهنگ اصطلاحات حج و عمره، ص۲۷۵.
- ↑ رک: مناسك حج، صص451-452.
- ↑ رک: مناسك حج، صص450-451.
- ↑ حج در اندیشه اسلامی، ص۲۳۴، به نقل از: اخبار مکه، ازرقی، ج۱، ص۱۱۷.
- ↑ درسنامه مناسک حج، ص۵۹.
- ↑ مصباحالشریعة، ص۹۲؛ المحجة البیضاء، ج۲، ص۲۰۷.
- ↑ حج و عمره در قرآن و حدیث، ص۳۹۲.
- ↑ درسنامه مناسک حج،ص۶۰ .
- ↑ کافی، ج ۴، ص ۲۲۴، ج ۲ .
- ↑ دعائم الاسلام، ج ۱، ص ۳۲۰ .
- ↑ کافی، ج ۴، ص ۶۶ الفقیه، ج ۲، ص ۲۱۱ .
- ↑ مستدرک الوسائل، ج١٠، ص٣۴.
- ↑ الکافی، ج۴، ص٢۶۵.
- ↑ سنن ترمذی، ج 2، ص 65 ؛ محجة البيضاء، ج 2 ، ص 204 ؛ نیز الحج والعمرة في الكتاب والسنة، ص 189 و 190 .
- ↑ بحار الانوار، ج ۹۹، ص ۱۳ ، ح ۴۲ .
- ↑ پرتوی از مشعل هدایت اسرار و معارف حج، ص ۲۲ ؛ وافی، ج ۲، ص ۴۲ .
- ↑ المراقبات، ج2 ، ص225 .
- ↑ الفقيه، ج ۲، ص ۲۱۱ ؛ کافی ج ۴، ص ۵۴۱، ح ۷ ؛ دعائم الاسلام، ج ۲، ص ۲۹۴ ؛ السنن الكبری، ج ۵، ص ۱۹۲ ؛ کافی، ج ۴، ص ۶۶ .
- ↑ وسائل الشیعة، ج١٣، ص۵۵٠ ؛ علل الشرائع، ج٢، ص۴٠٠.
- ↑ التهذيب، ج ۵، ص ۱۸۲؛ کافی، ج ۴، ص ۴۶۳، ج ۴ .
- ↑ کشف الاسرار، ج ۱، ص ۵۲۵.
- ↑ جرعهای از صهبای حج، ص۲۰۳، به نقل از: الکافی، ج۴، ص۲۲۴.
- ↑ پرتوی از مشعل هدایت اسرار و معارف حج، ص ۲۲ .
- ↑ در بارگاه نور، ص97 .
- ↑ امام صادق (ع) فرموده است. لا يصلح الوقوف بعرفة علي غير طهارة»
منابع
- اخبار مکه وما جاء فیها من الآثار، ازرقی، محمدبن عبدالله، 1403ق/1983م، تحقیق: رُشدی الصالح ملحس، مکه المکرمة، مطابع دار الثقافة، چاپ چهارم.
- مناسک حج مطابق با فتاوای امام خمینی و مراجع معظم تقلید، خمينى، سيد روح اللّه موسوى، تهیه و تنظیم: منصور مظاهری، تهران، نشر مشعر، 1397ه.ش.
- وسائل الشیعه الی تحصیل الشریعه،، محمدبن الحسن الحرّ العاملی، تحقیق مؤسسة آل البیت، قم، مؤسسة آل البیت، ۱۴۰۹ق.
- المراقبات (اعمال السنة)، میرزا جواد ملکی تبریزی، ترجمهٔ میرزا حکیم خسروانی، تهران: بیتا، انتشارات فقیه.
- حج در اندیشه اسلامی ، علی قاضیعسکر، تهران، مشعر، ۱۳۸۴ش.
- درسنامه مناسک حج، محمدحسین فلاحزاده، تهران، مشعر، ۱۳۸۹ش، ص۵۷-۶۴
- تاریخ مکه: از آغاز تا پایان دولت شرفای مکه (1344ق): احمد سباعی، مترجم رسول جعفریان، تهران، مشعر، 1385ش.
- الحج و العمرة فی الکتاب و السنه: ری شهری، قم، دار الحدیث، ۱۳۷۶ش
- درسنامه پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج، کمیته اسرار و معارف معاونت امور روحانیون حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، تهران، مشعر، 1389ش.
- الکافی: الکلینی (م.۳۲۹ق.)، به کوشش غفاری، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۵ش.
- جرعهای از صهبای حج، عبدالله جوادی آملی، تهران، مشعر، ۳۸۶ش.
- المحجّة البیضاء فی تهذیب الاحیاء، مولی محسن فیض کاشانی، بیروت ، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، ۱۴۰۳ق .
- مصباح الشریعة ومفتاح الحقیقه، منسوب به امام ششم حضرت صادق علیه السلام ، تهران: انجمن اسلامی حکمت و فلسفهٔ ایران، ۱۳۶۰.
- مستدرک الوسائل، محدث نوری، قم، مؤسسه آل البیت(ع)، ۱۴۰۸ق.
- سنن الترمذی ، ترمذی، محمد بن عیسی، تحقیق: احمد محمد شاکر، القاهره: دار الحدیث ، 1419 ق .
- بحار الانوار : المجلسی (م.۱۱۱۰ق.)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق.
- پرتوی از اسرار حج : عباسعلی زارعی سبزواری، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم دفتر انتشارات اسلامی ، 1390 ش .
- حج و عمره در قرآن و حدیث، محمد محمدی ریشهری، ترجمه جواد محدثی، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث، ۱۳۸۶ش.
- الوافی : محمد بن شاه مرتضی فیض کاشانی، اصفهان ، مکتبة الإمام أميرالمؤمنين علي (عليه السلام) العامة، 1365ش / 1406 ق .
- من لا یحضره الفقیه، ابن بابویه، محمد بن علی، 1413ق، تحقیق: علیاکبر غفاری، بیروت، دار الاضواء، چاپ دوم.
- دعائم الاسلام: النعمان المغربی (م. 363ق.)، به کوشش فیضی، قاهره، دار المعارف، 1383ق؛
- السنن الکبری: البیهقی (م.۴۵۸ق.)، بیروت، دار الفکر .
- علل الشرائع، ابن بابویه، محمد بن علی، النجف، المکتبه الحیدریه ، 1385ق/ 1966م .
- تهذیب الأحکام، طوسی محمد بن حسن، تحقیق حسن موسوی خرسان، تهران، دارکتب الاسلامیة، 1407ق.
- کشف الاسرار: میبدی (م. 520ق.)، به کوشش حکمت، تهران، امیرکبیر، 1361ش.
- در بارگاه نور: حسین انصاریان، تهران، مشعر، 1382 ش .